Do druku przygotował Janusz Pajewski

Objaśnienia opracowała Aleksandra Kosicka-Pajewska

"Maria z Branickich Zdziławowa Lubomirska 1873-1934 pochodziła z rodu, którego związki z Rosją, w szczególności z Katarzyną II, nie budziły w społeczeństwie sympatii, a postacie twórców potęgi rodowej Branickich: targowiczanina hetmana Ksawerego i jego żony, Katarzyny z Engelhardtów, otacza w Polsce uzasadniona niechęć i antypatia... Pamiętnik wojenny Marii Lubomirskiej jest interesującym i ważnym źródłem historycznym dla dziejów Polski, w czasie pierwszej Wojny Światowej i z tego względu zainteresuje historyka. Ale jest to również tak żywo, tak barwie narysowany obraz życia w Polsce w przededniu odzyskania niepodległości, że wzbudzi również zainteresowanie każdego miłośnika naszej przeszłości tak niedawnej, a zarazem tak dalekiej" Janusz Pajewski